mieszkasz w londynie banner

Tradycje bożonarodzeniowe w Anglii - pochodzenie i znaczenie

Dlaczego święty mikołaj nosi czerwone ubranie? Czemu całujemy się pod jemiołą? Skąd wzięła się tradycja ubierania choinki i rozrywania kartonowych Christmas crackers? Niektóre brytyjskie tradycje mają setki lat, inne z kolei powstały w czasach wiktoriańskich, albo nawet jeszcze wcześniej.

Shutterstock / Tradycje bożonarodzeniowe w Anglii - pochodzenie i znaczenie
Shutterstock / Tradycje bożonarodzeniowe w Anglii - pochodzenie i znaczenie

Wiele elementów tradycji brytyjskiej i polskiej jest wspólnych - na przykład choinka, czy wizerunek świętego mikołaja. Przekonanie do przechodzenia Mikołaja przez komin jest już w Polsce mniejsze niż w UK, natomiast rozrywanie christmas crackers jest w zasadzie niepraktykowane. 

Podczas rozmowy na ten temat padają różne pomysły - to tradycja niemiecka, to wymyśliła Coca-Cola, co innego z kolei pochodzi dopiero z epoki wiktoriańskiej. Uporządkujmy więc fakty - nawet jeśli nie na potrzeby zabłyśnięcia wiedzą przy wigilijnym stole, to chociaż dla własnej satysfakcji.

Ubieranie choinki

Tradycja ubierania choinki jest tak zakorzeniona, że nie wywołuje zbyt często refleksji. Tymczasem nie tak łatwo jest znaleźć przyczynę świętowania narodzin Jezusa za pomocą akurat iglaka. 

Choinka najprawdopodobniej związana jest jeszcze z ludami starożytnymi. Używano tam symbolu choinki jako wiecznie zielonego drzewa. W czasach chrześcijańskich choinki prawdopodobnie pojawiły się po raz pierwszy jako "drzewo poznania dobra i zła" w misteriach traktujących o Adamie i Ewie. 

Legenda głosi, że to Marcin Luter zapoczątkował traktowanie choinki jako symbolu wigilijnego. Miał on spacerować przez las w zimową noc, kiedy zobaczył światło gwiazd przebijające przez drzewko iglaste i "ozdabiające" je. Był on wielkim zwolennikiem domowego spędzania świąt, więc tradycja przynoszenia drzewka i ozdabiania go w rodzinnym gronie bardzo mu pasowała.

Tradycje bożonarodzeniowe w Anglii - pochodzenie i znaczenie

W Polsce choinka przyjęła się dość łatwo, zastąpiła słowiańską tradycję dekorowania snopu zboża. W Anglii natomiast choinka pojawiła się po raz pierwszy w 1800 roku podczas przyjęcia dla dzieci wydanego przez Zofię Charlottę Mecklenburg-Strelitz, królową Wielkiej Brytanii pochodzącą z Saksonii, a więc znającą tradycję choinki wcześniej.

Królowa Wiktoria od dziecka miała ustawianą choinkę w pokoju w każde święta. Zwyczaj ten rozpowszechnił się po jej małżeństwie z księciem Albertem. W 1848 roku gazeta The Illustrated London News poświęciła kilka stron na opisanie drzewek ustawionych w Zamku Windsor oraz tradycji z tym związanych. To przypieczętowało popularność ustawiania choinki, już 10 lat później była to tradycja powszechna w Wielkiej Brytanii.

Święty mikołaj

Wizerunek świętego Mikołaja na ilustracji Thomasa Nasta w Harper's Weekly z 1 stycznia 1881 roku / wikimedia

Protoplastą postaci świętego mikołaja jest św. Mikołaj z Miry, biskup, który był znany ze swojej hojności i pomocy potrzebującym. Przez wieki był jednym z najbardziej czczonych świętych. W związku z bardzo dużym uznaniem jest patronem m.in. cukierników i piekarzy, panien szukających kandydata na męża, gorzelników i piwowarów, sprzedawców perfum.

Jedna z legend głosi, że pewien człowiek, który popadł w nędzę, postanowił sprzedać swoje trzy córki do domu publicznego. Gdy biskup dowiedział się o tym, nocą wrzucił przez komin trzy sakiewki z pieniędzmi. Wpadły one do pończoch i trzewiczków, które owe córki umieściły przy kominku dla wysuszenia. Stąd w krajach, gdzie w powszechnym użyciu były kominki, powstał zwyczaj wystawiania przy nich bucików lub skarpet na prezenty. Tam, gdzie kominków nie używano, święty mikołaj po cichutku wsuwa prezenty pod poduszkę śpiącego dziecka.

Brytyjczycy zwykli jednak uznawać postać Father Christmas, która od około XVII wieku zaczęła powoli być utożsamiana ze świętym mikołajem. Angielska nazwa Santa Claus pochodzi od holenderskiego Sinterklaas, który również pochodzi od św. Mikołaja z Miry. 

Czemu na czerwono?

Tak to zrobiła Coca-Cola

Popularnym poglądem jest, że dopiero Coca-Cola wprowadziła czerwony strój świętego mikołaja w ramach kampanii promocyjnej. Mikołaj w czerwonych szatach to jednak wizerunek pochodzący jeszcze z czasów św. Mikołaja z Miry. Postać jowialnego grubaska z białą brodą pojawiała się natomiast już w 1881 roku - to najprawdopodobniej pierwsze przedstawienie tej postaci w czapce zamiast biskupiego nakrycia głowy. Coca-Cola na pewno jednak przyczyniła się do zuniformizowania wyobrażeń o wyglądzie świętego mikołaja.

Boxing Day

Drugi dzień świąt Bożego Narodzenia (lub najbliższy dzień pracujący) w krajach wcześniej lub obecnie znajdujących się pod panowaniem Korony nazywa się Boxing Day. Nazwa pochodzi jeszcze ze średniowiecza, kiedy w tym dniu rozdawano ubogim oraz służbie podarunki w pudełkach. Inne wyjaśnienie mówi o rozdawaniu tego dnia ubogim pieniędzy z kościelnych skrzynek na datki.

Boxing Day jest w Wielkiej Brytanii tradycyjnym dniem wielkich wyprzedaży poświątecznych, tradycja ta niestety ostatnimi czasy nieco zamiera na rzecz Czarnego Piątku.

Pocałunek pod jemiołą

Tradycje bożonarodzeniowe w Anglii - pochodzenie i znaczenie

Każdy, kto czytał komiksy o Asteriksie wie, że jemioła ma właściwości magiczne. Druidzi, czyli kapłani celtyccy, wykorzystywali ją do leczenia praktycznie wszystkich dolegliwości. Była też traktowana jako symbol życia, ponieważ jest wiecznie zielona. Średniowiecze kojarzyło jemiołę z płodnością i żywotnością, w XVIII wieku wśród służby została stworzona tradycja pocałunku pod jemiołą.

W myśl tradycji kobieta pod jemiołą nie może odmówić pocałunku mężczyźnie. Jeśli tak uczyni spadną na nią ogromne nieszczęścia. 

Chrismas Crackers 

Kartonowe cukierki, z których po rozerwaniu wypadają niewielkie upominki. Tradycyjnie zawiniątko rozrywane jest przez dwie osoby. Tradycję tę wymyślił w XIX wieku londyński cukiernik Tom Smith. Początkowo paczki zawierały cukierki z dołączonym wierszem na karteczce. Wraz ze śmiercią romantyzmu na karteczkach zaczęły pojawiać się treści bardziej żartobliwe.

Tradycje bożonarodzeniowe w Anglii - pochodzenie i znaczenie

Pomysł powstał jako próba zwiększenia sprzedaży cukierków. Kiedy jednak Smithowi zaczęła wyrastać konkurencja jego syn, Walter, zastąpił słodycze drobnymi upominkami.

Ideą Crackersa jest rozpadanie się na nierówne części. Dwa podejścia do tradycji mówią, że albo wszystko zgarnia osoba z większą częścią kartonowej rolki, albo ten, do kogo należał dany "cukierek". Efekt niewielkiego wystrzału osiągnięty został dzięki nasączeniu paska papieru roztworem, który na skutek tarcia produkuje niewielki huk.

Tagi: Dziecko



Komentarze



Bieżące wydarzenia

Anglia.today/reklama
ANGLIA.today
Anglia.today/firmy
Znajdź nas na facebook'u!
Anglia.today/reklama