Pieniadze.org.ukPieniadze.org.ukPieniadze.org.ukPieniadze.org.ukPieniadze.org.uk

Piernik - 700 lat polskiej tradycji

"Kto nie pija gorzałki i od niej umyka, ten nie godzien słodkiego kosztować piernika". Sekrety, historia i przepis na polski specjał.

breadcakesandale
breadcakesandale

Pierniki kojarzą się z okresem świątecznym na tyle mocno, że aromat wypiekanego ciasta działa na Polaka jak smak Magdalenki na bohatera Prousta. Piernik, czy też we wcześniejszej formie jako miodownik, jest praktycznie od zawsze obecny na polskim stole. Goszczono nim władców, ofiarowywano w prezencie, był nawet przyczyną jednej z rzadkich przychylnych wzmianek o Polsce w niemieckim piśmiennictwie historycznym.

Historia piernika w Polsce jest nierozerwalnie związana z Toruniem. To właśnie to miasto wytrwale rywalizowało z innym, znanym ze wspaniałej jakości pierników, czyli Norymbergą. Dopiero w 1556 roku mistrzowie piekarscy postanowili się porozumieć i Toruń zyskał prawo wypieku piernika norymberskiego, a Norymberga - toruńskiego. Wedle legendy przyczynkiem do zawarcia porozumienia była możliwość użycia twardego, toruńskiego piernika jako zamiennika połamanego koła od wozu wyjeżdżającego z miasta posła.

Historia

Wzmianki o pierniku z Torunia pojawiły się około 1380 roku. Niclos Czan miał wówczas dodać przez pomyłkę do wypiekanego miodownika przypraw korzennych. Dlaczego to akurat Toruń stał się polską stolicą tych wypieków? Przechodziły przez niego sprowadzane z Indii przyprawy, leży on bowiem nad Wisłą, na szlaku handlowym łączącym Gdańsk z Krakowem. Przyczyniły się do tego także wysoko rozwinięta hodowla pszczół (w źródle z 1408 roku wymienia się toruńską ulicę Zbieraczy Miodu) oraz posiadanie bogatego zaplecza zbożowego na Ziemi Chełmińskiej.

Nazwa piernik pochodzi najprawdopodobniej od określenia "pierny", które oznaczało w dawnych wiekach "pieprzny". Połączenie smaku od dalekowschodnich przypraw z miodownikiem dało w efekcie właśnie piernik.

muzeumpiernika.pl

Cudowny środek na wszystko

Marketing bezpośredni nie był w Wiekach Średnich tak rozwinięty jak obecnie, szeptany był natomiast potęgą. Zgodnie z fraszką ze wstępu do artykułu - sprawdzał się wyśmienicie jako zakąska do wódki. Dzięki bardzo długiej zdatności do spożycia, którą zawdzięczają właściwościom miodu, stosowano je jako suchary wojskowe. Zawartość przypraw korzennych miała gwarantować wspaniałe właściwości zdrowotne. Były też dość drogie, stąd spożywanie ich wiązało się z wyższą pozycją społeczną.

To właśnie pierniki, w połączeniu z piwem, stały się odpowiednią oprawą dla świętowania narodzin syna Zygmunta Starego (czyli Zygmunta Augusta). Piernik posłużył także jako dar dla carycy Katarzyny - wypiek miał cztery łokcie długości i pół łokcia grubości, a jego wartość mistrzowie ocenili na 300 talarów.

Ciasto dojrzałe

Piernik jest ciastem dojrzewającym. Najpierw musi swoje odstać w formie płynnej, po upieczeniu też dobrze mu zrobi doza leżakowania. Teraz na upieczenie prawdziwego staropolskiego świątecznego piernika jest już nieco za późno - ciasto powinno dojrzewać przynajmniej miesiąc. Są też przepisy, które wymagają nastawienia wigilijnego piernika już w drugi dzień świąt. Ograniczenie staropolskości poprzez skrócenie czasu dojrzewania daje nadzieję na piernik świąteczny. Dla eksperymentujących zawsze można upiec połowę ciasta, a drugą połowę zostawić na dalsze dojrzewanie - będzie okazja do porównania efektów.

Składniki

Podstawą jest miód. Kupując miód w UK trzeba się jednak nastawić na znaczniejszy wydatek - znakomita większość miodów ma bowiem informację "blend of EU and non EU honey", na miodach przeznaczonych na polski rynek jest napisane "Mieszanka miodów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej i spoza UE". Jest on tańszy, należy się go jednak wystrzegać. Taki napis oznacza bowiem, że około 90% zawartości słoika to miód importowany z Chin. Po aferach związanych z chemicznymi domieszkami do miodu chińskiego jego sprzedaż znacząco spadła. Dlatego Państwo Środka wywalczyło, aby na miodach nie musiało być napisane "made in China", a właśnie "non EU honey". 

Drugim ważnym dodatkiem jest "mieszanka do piernika". Można ją kupić gotową, jednak wówczas tak naprawdę przepłacamy za cukier (stosowany jako wypełniacz w takiej mieszance), a dodatkowo nie mamy kontroli nad dodawanymi przyprawami. Dla chcących podejść do sprawy ambitniej polecam przygotowanie przyprawy samemu.

muzeumpiernika.pl

Mieszanka piernikowa:

  • 40 g cynamonu (najlepiej świeżo zmielić korę)
  • 2 łyżeczki suszonego imbiru
  • łyżka goździków całych
  • kulka gałki muszkatołowej
  • pół łyżeczki wyłuskanych ziaren kardamonu (albo kardamony mielonego), 
  • 5 kulek ziela angielskiego
  • 2-3 gwiazdki anyżku
  • łyżeczka kopru włoskiego
  • łyżeczki kolendry
  • łyżeczka ziaren pieprzu kolorowego
  • kilka ziaren pieprzu  czarnego

Całość mielimy - najlepiej tuż przed użyciem, a później trzymamy w szczelnym pojemniku w chłodnym miejscu.

  • pół kilograma miodu
  • ćwierć kilograma masła (prawdziwego masła, nie margaryny)
  • 400 gramów cukru (albo mniej, zależnie jak słodkie ciasto lubimy)
  • kilogram mąki pszennej tortowej
  • trzy jajka (nieodmiennie polecam te z wolnego wybiegu)
  • 120 ml zimnego mleka
  • 3 płaskie łyżeczki sody oczyszczonej
  • pół łyżeczki soli
  • trzy-cztery łyżeczki przyprawy własnej roboty (a jeżeli kupowanej to wg wskazań z opakowania)

Przygotowanie:

W rondelku, na małym ogniu rozpuść masło, cukier i miód. Kiedy masa ostygnie, dodaj do niej jajka, sól, sodę rozpuszczoną w mleku i przyprawy. Całość połącz. Następnie stopniowo dodawaj mąkę. Ciasto będzie dość rzadkie, można je wyrabiać ręką lub drewnianą łyżką.

Masę najlepiej przełożyć do kamionkowego naczynia lub garnka, przykryć ściereczką i odstawić na miesiąc. Kilka dni przed planowanym jedzeniem trzeba wziąć się za pieczenie. Ciasto podzielone na trzy części trzeba rozwałkować na grubość około 5 milimetrów i piec w blasze wyłożonej papierem. Pieczenie w 180 stopniach zajmuje około 15 minut. 

Piernik tradycyjnie najlepiej przekładać powidłami. Tradycyjnie polskie będą śliwkowe, powinny pasować też z gorzkich pomarańczy (ale najpierw trzeba wypróbować je na mniejszym kawałeczku, dla niektórych to absolutnie niejadalna konfitura). Lubiący słodkości mogą go jeszcze pokryć czekoladową polewą, warto jednak pamiętać, że im więcej dodatków, tym mniej czuć smak samego piernika. Po przygotowaniu piernik powinien odstać 3-4 dni, wcześniej jego miękkość przypomina deskę do krojenia.

Muzeum piernika

Będąc w Toruniu warto zajrzeć do stworzonego tam Muzeum Piernika, gdzie można nie tylko dowiedzieć się czegoś o historii toruńskiego specjału, ale także samodzielnie przygotować pierniki na prowadzonych w muzeum warsztatach.



Komentarze



Kuchnia

Placki bananowe
Kuchnia

Placki bananowe

    Zupa rybna
    Kuchnia

    Zupa rybna

      Anglia.today/reklama
      ANGLIA.today
      Anglia.today/firmy
      Znajdź nas na facebook'u!
      Kotlety jajeczne
      Kuchnia

      Kotlety jajeczne

        Anglia.today/reklama