Pieniadze.org.ukPieniadze.org.ukPieniadze.org.ukPieniadze.org.ukPieniadze.org.uk

Przeterminowane leki - czy są bezpieczne?

Apteki zachęcają do wyrzucania przeterminowanych leków, podobnie mówią wszyscy związani z zarabianiem na sprzedaży farmaceutyków. Czy faktycznie jest to jednak konieczne?

Przeterminowane leki - czy są bezpieczne?
Przeterminowane leki - czy są bezpieczne?

Zdarza się czasami, że dopada nas od dawna nie odczuwana dolegliwość. Skurcze w żołądku, ból głowy, wysypka - cokolwiek. Sprawdzamy apteczkę - pamiętamy przecież, że przy ostatniej takiej dolegliwości kupiliśmy zapas leków. Jest! No-spa, Ketonal - cudotwórcy ratujący życie w ciężkich stanach. Tknięci przeczuciem sprawdzamy datę przydatności - minęła dwa lata temu. Albo 5. Zrezygnowani stajemy przed dylematem - ryzykować otrucie się, czy wyrzucić stare leki i przecierpieć ból? Okazuje się jednak, że zalecenia wyrzucania leków to nie taka prosta sprawa.

Konieczność umieszczania daty ważności leku rozumiana jest tak: jest to dzień, do którego producent gwarantuje deklarowaną skuteczność substancji czynnej. Wśród wymienianych przez farmaceutów skutków przeterminowania się leku jest spadająca jego skuteczność oraz możliwość powstania związków szkodzących zdrowiu. W USA na przykład obowiązek wybijania tej daty wprowadzono w 1979 roku.

Wojsko wie najlepiej

Wiele innowacji, które przenikają później do codziennego życia, powstaje na zlecenie wojska. Wprowadzenie dat ważności leków stało się problematyczne dla logistyków armii amerykańskiej - stanęli oni bowiem przed koniecznością wyrzucania i wymiany dużej ilości medykamentów w kilkuletnim cyklu. Rezerwy trzymane są na wypadek sytuacji awaryjnej, wojsko bowiem musi być sprawne. Ponieważ jednak sytuacje awaryjne występują rzadziej niż jest to przewidywane - bardzo wiele leków się marnuje.

Wojsko zleciło zbadanie 100 najczęściej używanych przez nich leków - zarówno dostępnych bez recepty, jak i specjalistycznych. Trwające 15 lat analizy pokazały, że ponad 90% leków niewiele mniej skutecznych nawet po upływie 15 lat. Spadki skuteczności, które da się zarejestrować, zaczynają się pojawiać około 10 lat po upływie terminu przydatności do użycia.

Co z cywilami?

Znajomość tych 90% leków może jest wystarczająca dla wojska, dla cywilów potrzebne były jednak szersze badania. Zajęto się i tym, wyniki pojawiły się w Pyschopharmacology Today. Przebadano dodatkowe substancje i postawiono dwa rodzaje wniosków: ogólny, oraz bardziej szczegółowe.

Wniosek ogólny 

Konsensus środowiska medycznego mówi, że leki są generalnie bezpieczne do użycia wiele lat po upływie wybitego na nich terminu przydatności. Są od tego pewne wyjątki, które będą opisane poniżej. Dodatkowym czynnikiem zwiększającym trwałość ich składu jest przechowywanie w chłodnym miejscu - dzięki umieszczeniu ich w lodówce można uzyskać nawet kilka dodatkowych lat stuprocentowej skuteczności.

Wnioski szczegółowe

Generalne zasady często mają wyjątki - nie inaczej jest i tym razem. Nadal trwają spory dotyczące trwałości tetracyklin - są to antybiotyki o szerokim spektrum działania. Nie udało się z całkowitą pewnością stwierdzić, że po upływie terminu ważności nadal są korzystne i nie stają się szkodliwe, stąd obecnie stanowisko badaczy jest takie, że lepiej ich nie zażywać po terminie przydatności. Samodzielne stosowanie antybiotyków jest przeważnie średnim pomysłem, a wykupienie ich po wizycie u lekarza skutkuje posiadaniem świeżego zapasu, więc ten wyjątek bardzo rzadko będzie wymagał sprawdzenia.

Z całą pewnością potwierdzono, że po terminie przydatności do użycia nie należy stosować nitrogliceryny, insuliny, a także antybiotyków w płynie. Poza tą dość wąską listą wyłączeń leki generalnie bardzo dobrze znoszą długie przechowywanie.

Pochodzenie krótkiej daty

Kwestię umieszczania niezbyt odległych dat przydatności można rozpatrywać dwojako. Punkt widzenia koncernów farmaceutycznych to dwie sprawy: przede wszystkim koncerny mówią o chęci zapewnienia konsumentom w 100% tego, za co płacą. Jeśli więc skuteczność leku spada do 90% - jest to trochę inny produkt niż ten, który kupił. Druga sprawa to konieczność przeprowadzenia badań nad trwałością leku. Jeżeli producent chce gwarantować trzyletnią przydatność - musi prowadzić badania trwające co najmniej trzy lata. Jeśli miałoby to być 10 lat, to pierwsze wejście na rynek musiałoby być opóźnione o 10 lat - a konkurencja nie śpi, firmy więc skracają proces do niezbędnego minimum.

Punkt widzenia nabywców leków jest taki, że jest to chęć skłonienia konsumentów do regularnego wymieniania zapasów leków - każdy biznes musi bowiem mieć strategię podtrzymującą, a wywołanie strachu rzekomymi kłopotami związanymi z zażyciem starych leków jest bardzo skuteczne. 

Podsumowanie

Zażywanie leków po terminie przydatności do spożycia, zwłaszcza prawidłowo przechowywanych (w ciemnym i chłodnym miejscu) nie niesie za sobą zagrożeń zdrowia. Znakomita większość substancji dobrze znosi nawet dziesięcioletnie przetrzymywanie. Krótka lista wyłączeń obejmuje:

  • antybiotyki z grupy tetracyklin
  • nitroglicerynę
  • insulinę
  • płynne antybiotyki

Suplementy diety nie zostały objęte badaniami, ponieważ do ich wprowadzenia na rynek również nie są potrzebne żadne badania. Nie ma więc możliwości stwierdzenia, czy ubytek skuteczności w stosunku do deklaracji producenta wynikałby z czasu przechowywania, czy z faktu, że tej skuteczności nigdy tam nie było.



Komentarze



Zdrowie

Anglia.today/reklama
ANGLIA.today
Anglia.today/firmy
Znajdź nas na facebook'u!
Anglia.today/reklama